Hypermobiel Leven

Oefentherapie

Oefentherapie

Naast fysiotherapie en ergotherapie kan ook oefentherapie Cesar of Mensendieck een rol spelen bij HSD. Oefentherapie richt zich specifiek op houding en beweging: hoe je staat, zit, loopt, bukt en tilt, en hoe je dit zo kunt doen dat je gewrichten zo min mogelijk worden overbelast.

Wat is oefentherapie?

Oefentherapie Cesar en oefentherapie Mensendieck zijn van oorsprong twee aparte opleidingen, ontstaan vanuit twee vrouwen met een vergelijkbaar doel: een bewustere, gezondere houding en manier van bewegen. Bess Mensendieck werkte vanuit statische oefeningen waarbij je leert voelen welke spieren een beweging aansturen en welke tegenwerken. Marie Cesar, die bij Mensendieck in de leer was maar vanuit haar ballet achtergrond een andere visie ontwikkelde, werkte liever vanuit ontspanning en het juiste gebruik van spierspanning tijdens beweging. In de praktijk zijn de twee richtingen inmiddels sterk naar elkaar toegegroeid en zijn beide beroepsgroepen verenigd in dezelfde beroepsvereniging.

 

Het belangrijkste verschil met fysiotherapie is dat oefentherapie geen gebruik maakt van technieken zoals massage, manuele therapie of apparatuur. Oefentherapie bestaat uitsluitend uit het aanleren van oefeningen en bewegingsprincipes die je vervolgens zelf, ook thuis, kunt blijven toepassen. Het doel is dan ook nadrukkelijk gericht op zelfredzaamheid: je leert een manier van bewegen die je in je dagelijks leven blijft gebruiken, niet alleen tijdens de behandeling.

Wanneer is oefentherapie zinvol bij HSD?

Oefentherapie kan met name waardevol zijn wanneer:

  • je merkt dat je in je gewrichten “hangt” tijdens staan of zitten, in plaats van actief steun te geven met je spieren
  • je houding tijdens dagelijkse activiteiten (zitten, bukken, tillen, slapen) bijdraagt aan je klachten
  • je kinderen hebt met (kenmerken van) HSD, om al vroeg een goed houdings- en bewegingspatroon aan te leren
  • je liever een vorm van therapie wilt die volledig gericht is op zelf oefenen
  • er sprake is van een lokale, recent ontstane klacht en je een toenemende cirkel van compensatie, conditieverlies en méér klachten wilt voorkomen

 

Net als bij fysiotherapie en ergotherapie geldt: vroege herkenning en begeleiding kan helpen om problemen te beperken voordat ze toenemen.

Wat doet een oefentherapeut concreet?

Oefentherapeuten bouwen vaak rustig en stapsgewijs een stabiliteitsprogramma op voor de romp en ledematen. Soms wordt hierbij gebruikgemaakt van specifieke methodieken.

Advies over sport en beweging

Ook een oefentherapeut kan, net als een fysiotherapeut, meedenken over welke vorm van sport of beweging bij jou past en hoe je dit veilig kunt uitvoeren. Dit sluit aan bij wat op de pagina over fysiotherapie wordt besproken: niet stoppen met bewegen, maar leren bewegen op een manier die je gewrichten ondersteunt in plaats van belast.

Dagelijks oefenen als gewoonte

Bij HSD is consistentie vaak belangrijker dan intensiteit. Oefentherapeuten benadrukken regelmatig dat oefenen het beste werkt wanneer het een vast, dagelijks onderdeel van je routine wordt, vergelijkbaar met tandenpoetsen, in plaats van iets waar je telkens opnieuw een keuze in maakt.

Aandachtspunten bij het oefenen

Bij HSD is niet elke vorm van trainen even geschikt. Vanuit de klinische praktijk worden onder meer de volgende aandachtspunten genoemd, die ook gelden binnen oefentherapie:

  • Vermijd oefeningen tot in de uiterste gewrichtsstand, zeker in combinatie met externe belasting (zoals gewichten)
  • Doorloop niet steeds de volledige bewegingsuitslag van een gewricht; blijf binnen een veilig, gecontroleerd deel van de beweegruimte
  • Bouw langzaam op en let goed op uitvoering: een oefening die scheef of met een verkeerde houding wordt uitgevoerd, levert niet het beoogde effect op en kan juist averechts werken
  • Oefen bij voorkeur onder begeleiding van een geschoolde therapeut, zeker bij het aanleren van nieuwe oefeningen

 

Voor deze concrete trainingsadviezen geldt: de wetenschappelijke onderbouwing specifiek voor HSD is nog beperkt. Veel adviezen zijn daarom gebaseerd op klinische ervaring en overleg tussen experts, eerder dan op grootschalig vergelijkend onderzoek. Dat betekent niet dat de adviezen niet waardevol zijn, maar wel dat een individuele, persoonlijke aanpak nodig blijft.

Oefentherapie, fysiotherapie of ergotherapie: wat kies je?

Deze drie vormen van therapie overlappen deels en sluiten elkaar niet uit. Grof gezegd:

  • Fysiotherapie richt zich op het lichaam zelf, met een breder palet aan technieken, en wordt vaak ingezet bij meer uitgesproken pijn- of functie klachten
  • Oefentherapie (Cesar/Mensendieck) richt zich specifiek op houding en beweegpatroon, met als doel dat je dit zelfstandig blijft toepassen
  • Ergotherapie richt zich op het dagelijks handelen zelf: hoe je activiteiten als koken, werken of huishouden uitvoert, en welke hulpmiddelen of aanpassingen daarbij kunnen helpen

 

Voor veel mensen met HSD is een combinatie het meest waardevol, afgestemd op de eigen klachten en doelen. Overleg hierover met je huisarts of behandelaar voor goed en specifiek advies voor jouw situatie.