Hypermobiel Leven

Ergotherapie

Ergotherapie

Ergotherapie richt zich op het dagelijks handelen: alles wat je doet, van koken en aankleden tot werken, sporten en sociale activiteiten. Bij HSD en hEDS kan een ergotherapeut helpen om dit handelen vol te houden, ondanks instabiele gewrichten, pijn, vermoeidheid of overprikkeling. Op deze pagina lees je wanneer ergotherapie zinvol kan zijn en welke concrete interventies een ergotherapeut kan inzetten.

Wanneer schakel je een ergotherapeut in?

Een aantal signalen zijn vaak reden om  ergotherapie te overwegen:

  • Dagelijkse handelingen zoals koken, douchen, aankleden, huishouden of hobbies kosten steeds meer moeite of pijn
  • Werk of studie wordt lastig vol te houden door pijn, vermoeidheid of concentratieproblemen
  • Je merkt dat je steeds vaker subluxeert of verstuikt bij gewone bezigheden
  • Je weet niet goed hoe je je energie over de dag of week moet verdelen
  • Je bent overprikkeld na situaties die voor anderen “gewoon” zijn, zoals boodschappen doen
  • Je twijfelt of een hulpmiddel of aanpassing in huis of op werk kan helpen

 

Een ergotherapeut kijkt niet alleen naar het lichaam, maar vooral naar de combinatie van wat iemand wil en moet doen, en wat het lichaam op dat moment aankan. Onderzoek naar zelfmanagement bij HSD  laat zien dat juist deze praktische, omgevingsgerichte ondersteuning vaak onvoldoende beschikbaar is. Dit terwijl mensen er behoefte aan hebben. Ook wordt wel gezien dat vele onvoldoende kennis over HSD bij henzelf en hun omgeving.

Hoe kom je bij een ergotherapeut?

In Nederland kun je je met én zonder verwijzing van de huisarts aanmelden bij een ergotherapiepraktijk. Ergotherapie wordt vanuit de basisverzekering vergoed, voor 10 uur per jaar, waarbij eerst een beroep wordt gedaan op je eigen risico. Meer uren zijn mogelijk via een aanvullende verzekering. Check bij twijfel altijd de voorwaarden van je eigen zorgverzekeraar.

Niet elke ergotherapeut heeft evenveel ervaring met HSD. Het kan dus de moeite waard zijn om te vragen naar specifieke ervaring met bindweefselaandoeningen, of te zoeken via gespecialiseerde netwerken zoals de Ehlers-Danlos Vereniging. Mocht er in jouw omgeving geen ergotherapeut zijn met specifieke kennis, verwijs dan naar deze website of andere informatie om samen te kijken naar passende mogelijkheden.

Wat doet een ergotherapeut concreet?

Wetenschappelijke richtlijnen noemen fysio- en ergotherapie als de eerste behandelvorm bij symptomatische HSD, gericht op de gewrichtshypermobiliteit zelf en de bijkomende klachten die daarmee samenhangen. Concreet kan dat er als volgt uitzien.

Een groot deel van ergotherapie bij HSD draait om het aanleren van bewegingsprincipes die gewrichten minder belasten. Denk aan het verdelen van kracht over grotere gewrichten in plaats van kleine, het vermijden van langdurige eindstandige houdingen (zoals door gestrekte knieën of vingers), en het aanpassen van de manier waarop je tilt, draait of reikt. Een ergotherapeut leert deze principes niet als algemene regel, maar vertaalt ze naar jouw eigen activiteiten: hoe til jij de boodschappentas, hoe zit jij achter je bureau, hoe pak jij een pan vast. Hierbij wil ik wel mee geven zowel aan iemand die HSD heeft als mogelijke collega ergotherapeuten dat puur advies van: “overstrek je knieën niet”, niet gaat helpen. De hele tijd moeten denken hoe je gewrichten staan ervaar ik zelf als ongelooflijk vermoeiend en ook niet vol te houden. Daarom raad ik aan vooral te kijken hoe je een bepaalde houding kan stimuleren ook met omgeving meegenomen. Denk hierbij aan aanrechten die op juiste werkhoogte zijn zodat je niet gauw te krom gaat staan. Daarnaast kan gedragsverandering hier deels ook in helpen door bijvoorbeeld het zetten van de boodschappen kar twee stappen van de auto. Hierdoor draai  je niet met zwaar gewicht  alleen vanuit je rug maar zet je stappen met je benen zonder hier veel over na te denken. Een ergotherapeut kan hierin meedenken in situaties die voor jou belastend zijn.

Wat zegt het onderzoek?

De onderzoeksbasis voor ergotherapie bij specifiek HSD is nog beperkt, maar groeiend. Reviews concluderen dat fysio- en ergotherapie de basis vormen van behandeling, met name gericht op kracht rond het gewricht, gewrichtsbescherming en hulpmiddelen. Al ontbreekt vooralsnog specifieke onderbouwing voor de exacte hoeveelheid en het type therapie dat het meeste effect heeft, vanwege de grote verschillen tussen mensen met HSD. Tegelijk melden therapeuten zelf dat er nog te weinig onderzoek is om landelijke behandelrichtlijnen stevig te onderbouwen. Ook wordt gemeld dat toegang tot gespecialiseerde zorg vaak beperkt is, wat het belang van kennisdeling en meer onderzoek onderstreept.

Dat betekent niet dat ergotherapie niet werkt, maar wel dat een traject vaak op maat is: er bestaat geen vast protocol dat voor iedereen met HSD hetzelfde is. Overleg goed met jouw ergotherapeut wat ze kunnen bieden voor jou.