Hypermobiel Leven

Pijnlijke handen bij HSD: tips voor je dagelijkse activiteiten

Pijnlijke handen bij HSD: tips voor je dagelijkse activiteiten

“Pas wanneer je handen pijn doen, merk je hoe afhankelijk je van ze bent.”

Pijnlijke, vermoeide of instabiele handen komen veel voor bij HSD. Op de pagina Handtherapie en Spalken lees je meer over de therapeutische kant: wat een handtherapeut kan doen en hoe spalken werken. Hier gaat het over iets anders: hoe je je handen door de dag heen kunt sparen tijdens koken, huishouden, werk en andere dagelijkse bezigheden, zodat je minder snel overbelast raakt.

Waarom je handen zo snel overbelast raken

Je handen en vingers bestaan uit veel kleine gewrichten die relatief weinig ondersteuning krijgen van spieren. Bij HSD zijn de banden om deze gewrichten losser, waardoor er bij fijne, krachtige of herhaalde bewegingen sneller overbelasting, instabiliteit en pijn ontstaat. Denk aan activiteiten als een pot opendraaien, lang typen of stevig knippen. Dat is niet “aanstellerij” of gebrek aan kracht; het is een logisch gevolg van gewrichten die minder vanzelf stabiel blijven.

Gewrichts bescherming: de basis onder alle tips

De tips hieronder zijn voorbeelden van gewrichtsbeschermende principes: een aanpak waarbij je leert hoe je activiteiten zo uitvoert dat je kleine gewrichten minder belast worden. Voor gewrichtsbeschermingsprogramma’s bij handartrose (reuma en artrose) is inmiddels redelijk goed onderzoek beschikbaar: op de langere termijn verbeteren ze pijn en handfunctie, al zijn de effecten op korte termijn wisselend. Onderzoek specifiek bij HSD naar dit soort programma’s is er nog nauwelijks, maar het onderliggende principe, kleine, instabiele gewrichten minder belasten, is direct te vertalen naar hypermobiele handen.

Een paar basisprincipes:

  • Verdeel kracht over meerdere of grotere gewrichten in plaats van over één vinger of duim, bijvoorbeeld een tas aan je onderarm dragen in plaats van met je vingers
  • Vermijd eindstandige posities, zoals langdurig overstrekte vingers of een sterk gebogen pols
  • Gebruik twee handen in plaats van één voor krachtige handelingen
  • Bouw korte pauzes in tijdens herhaalde bewegingen zoals knippen, typen of kneden; liever vaker kort dan lang achter elkaar
  • Werk dicht bij je lichaam. Als je een tas met gestrekte armen vasthoudt, is dat zwaarder dan wanneer je hem bij je borst draagt. Hetzelfde geldt voor veel andere activiteiten, probeer het maar uit
  • Laat een hulpmiddel het zware werk doen, in plaats van je vingers

Praktische tips per activiteit

In de keuken komt vaak alles samen: knijpen, draaien, tillen en fijne motoriek. Een paar aanpassingen schelen hier verrassend veel.

  • Lichte pannen zijn prettiger om te tillen en vast te houden dan zware gietijzeren exemplaren
  • Een potopener, zoals een JarKey (zie afbeelding), scheelt herhaaldelijk stevig knijpen en is toepasbaar op elke maat pot; ook een aanrecht bevestigde blikopener helpt
  • Een keukenmachine of staafmixer voor snijden, raspen en mengen ontlast vingers en pols
  • Antislipmatten zijn je grootste vriend: alles waarbij je kracht moet zetten om iets vast te houden, kost met een antislipmat eronder minder moeite, bijvoorbeeld bij het openen van potten en flesjes
  • Schuif zware pannen over het aanrecht in plaats van ze op te tillen, bijvoorbeeld op een theedoek of pannenmat
  • Gebruik een vergiet of een pannendeksel die op de pan blijft zitten bij het afgieten
  • Messen en keukengerei met een dikkere, opgebouwde handgreep vragen minder knijpkracht dan dunne stelen; naast dikkere messen vinden sommige mensen ook hoekmessen prettig

Tip

 Wil je goedkoop uitproberen of een dikkere handgreep voor jou werkt? Ga naar de bouwmarkt en haal wat isolatiebuis. Die knip je op maat van je bestek en schuif je er gewoon omheen, voor een paar cent

Hulpmiddelen: kort overzicht en spalken

De tips hierboven draaien voor een groot deel om het gebruik van hulpmiddelen die kracht en herhaling uit je vingers halen. Onderzoek naar hulpmiddelen bij handartrose laat zien dat de combinatie van voorlichting over gewrichtsbescherming mét praktische hulpmiddelen samen bijdraagt aan betere grijpkracht en functie. Voor spalken specifiek, wanneer je ze wel en niet zou inzetten, en welke soorten er zijn, verwijs ik je graag naar de pagina Handtherapie en Spalken.

Wanneer schakel je hulp in?

Bovenstaande tips zijn een startpunt, geen vervanging van professionele begeleiding. Merk je dat je ondanks aanpassingen steeds meer moeite krijgt met dagelijkse handelingen, dat je vaker subluxaties in je vingers of pols hebt, of dat pijn je activiteiten flink beperkt? Dan kan een ergotherapeut of handtherapeut met je meedenken over jouw specifieke situatie, werk- of leefomgeving. Lees hier meer over op de pagina’s Ergotherapie en Handtherapie en Spalken.